Phẫu thuật nội soi mũi xoang mở rộng ngách trán, xoang trán

1. Đại cương

Phẫu thuật NSMX mở ngách trán là phẫu thuật mở rộng ngách trán thông qua việc mở rộng hoặc lấy bỏ tế bào mỏm móc trước và toàn bộ nhóm tế bào ngách gồm có các tế bào tiền ngách, tế bào ngách trước, tế bào ngách sau và tế bào bóng trên nếu có. Phẫu thuật thường đi kèm với phẫu thuật nạo sàng trước.

Ta cũng có thể chia việc mở rộng ngách trán-xoang trán làm 3 loại:

– Phẫu thuật mở ngách trán – xoang trán loại 1: Vùng ngách trán được giữ nguyên, tế bào mỏm móc trước có thể được mở để làm rộng đường vào nhưng thành sau trên của nó cần được bảo tồn. Tế bào bóng trên cũng được giữ lại trong trường hợp này.

– Phẫu thuật mở ngách trán – xoang trán loại 2: Mở rộng ngách trán bằng phẫu tích lấy các vách xương (dưới niêm mạc) của các tế bào mỏm móc trước, các tế bào ngách và tế bào bóng trên quá phát làm hẹp ngách trán. Loại này còn được chia thành:

• Loại 2a: Lấy bỏ trần tế bào mỏm móc trước, tế bào bóng trên, lấy bỏ các tế bào ngách và bộc lộ thành sau xoang trán, quan sát xoang trán qua lỗ thông xoang.

• Loại 2b: Với các bước giống loại 2a kèm theo lấy bỏ đầu cuốn giữa, mở lỗ thông xoang trán đến vách ngăn

– Phẫu thuật mở ngách trán – xoang trán loại 3 (Lothrop): Phẫu thuật mở thật rộng ngách trán bao gồm lấy đi gai mũi trán hay mỏm trán và phần cao của vách ngăn.

2. Chỉ định
Chỉ định hợp lý phẫu thuật ngách trán bao gồm:

– Đã được điều trị bằng viêm xoang trán nội khoa tối đa và hợp lí nhưng không có kết quả.

– Đã được kết hợp nạo sàng trước và điều trị nội nhưng vẫn không khỏi bệnh viêm xoang trán.

– Chỉ định kèm với phẫu thuật nạo sàng trước: viêm xoang trán do nấm, chấn thương do áp lực, u nhày xoang trán, u xương xoang trán làm tắc nghẽn dẫn lưu xoang trán dẫn đến tình trạng thoái hoá niêm mạc hoặc các bệnh ở xoang trán khác cần phải mở rộng xoang trán để tiếp cận và xử lí.

3. Kỹ thuật
a. Mở ngách trán – xoang trán loại 1

1. Tế bào vách liên xoang trán; 2. Tế bào mỏm móc trước; 3. Tế bào tiền ngách; 4. Lỗ mở thông xoang trán loại 1; 5. Tế bào bóng trên; 6. Động mạch sàng trước; 7. Cuốn giữa.

Hình 1: Mở ngách trán – xoang trán loại 1

Có thể thực hiện theo 2 cách:
1. Lấy bỏ thành trước tế bào mỏm móc trước (mở ngách trán từ phía trước)

Sau khi mở mỏm móc (xem phần mở mỏm móc), ta dùng kìm đột 45 độ gặm phần trên của mỏm móc, lấy phần chóp của ngách tận và lấy bỏ phần trước dưới tế bào mỏm móc trước.

Quan sát và kiểm tra ngách trán bằng que thăm dò đầu tù để thăm dò nhẹ nhàng vùng ngay cạnh cuốn mũi giữa, khi nào que thăm lọt vào một khe nằm giữa cuốn mũi giữa, thành trước bóng sàng và trần của tế bào mỏm móc trước đã mở là đã tiếp cận được với ngách trán. Trong trường hợp này, phẫu thuật có thể ngừng tại đây.

2. Bộc lộ trần bóng sàng (mở ngách trán từ phía sau).
Dùng trong trường hợp ngách trán có cấu trúc phức tạp (có các tế bào ngách phát hiện trên phim CT – scanner trước phẫu thuật), phẫu thuật lại trong trường hợp mất mốc giải phẫu hay là để chuẩn bị cho các loại phẫu thuật mở ngách trán, xoang trán loại 2, 3.

Sau khi mở mỏm móc, mở thành trước của bóng sàng, xác định mảnh nền và rãnh sau bóng. Dùng kìm đột, bám sát theo rãnh sau bóng để lấy bỏ phần thành trong (sát cuốn giữa) của bóng sàng (xem phần nạo sàng trước). Sau đó, tiếp tục dùng một que thăm dò hay ống hút đầu tù đặt vào rãnh trên bóng, đẩy phần còn lại của thành trong bóng sàng (thành trong của tế bào bóng trên) ra phía ngoài. Dùng kìm đột lấy nốt phần này từ sau ra trước để quan sát được trần sàng ở phía trên và lỗ thông xoang trán ở đầu tận trước của rãnh trên bóng. Tiếp cận ngách trán, lỗ thông xoang trán theo cách này cần đặc biệt chú ý quan sát mốc động mạch sàng trước để tránh gây tổn thương nó trong quá trình phẫu thuật.

b. Mở ngách trán – xoang trán loại 2

Mục đích của thủ thuật là mở rộng ngách trán và lấy đi các xương của các tế bào sàng gây tắc nghẽn nó. Sau khi mở ngách trán – xoang trán loại 1, dùng 1 que thăm dò hoặc ống hút nhẹ nhàng đưa qua khe hở, vòng lên trên đỉnh của các tế bào mỏm móc trước, tế bào tiền ngách hoặc tế bào ngách trước, tế bào ngách sau và tế bào bóng trên rồi thực hiện động tác tì xuống để “làm bẹp” các tế bào này.

Trong trường hợp cấu tạo xương quá dày phải dùng thìa nạo xoang trán để phá vỡ các vách xương này. Sau đó, dùng kìm đột hoặc microdebride lấy bỏ nửa sau của tế bào tiền ngách, nửa trong của tế bào ngách trước và nửa trước của tế bào ngách sau (nếu có). Sau khi thực hiện các động tác trên thì chúng ta đã hoàn tất mở xoang trán loại 2a.

1. Tế bào liên vách ngăn; 2. Lỗ mở thông xoang trán loại 2a; 3. Trần tế bào Mỏm móc trước; 4. Tế bào tiền ngách; 5 Thành bên ổ mắt; 6. Tế bào bóng trên; 7. Động mạch sàng trước; 8. Cuốn giữa.

Hình 2: Mở xoang trán loại 2a

Trong trường hợp ngách trán chưa mở đủ rộng để dẫn lưu ta có thể lấy bỏ đầu cuốn giữa, mở lỗ thông xoang trán đến vách ngăn (loại 2b).

1. Bờ trước của mảnh thủng xương sàng; 2. Phần cao vách ngăn; 3. Vách liên xoang bướm; 4. Lỗ mở thông xoang trán loại 2b; 5. Ổ mắt; 6. Động mạch sàng trước; 7. Diện cắt phần trước cuốn giữa.

Hình 3: Mở xoang trán loại 2b

c. Mở ngách trán lỗ thông xoang trán loại 3 (Lothrop)
Sau khi đã mở ngách trán, xoang trán loại 2b, dùng khoan lấy bỏ phần cao vách ngăn theo chiều trước sau từ ngang mức lỗ thông xoang trán đến chỗ lồi ra sau hốc mũi của khớp mũi trán, theo chiều trên dưới khoảng 2 – 3 cm. Cắt đầu cuốn giữa hai bên tới ngang mức lỗ thông xoang trán. Khoan thành dưới từ lỗ thông xoang trán bên này sang bên kia rồi mở rộng thành dưới tối đa tạo một lỗ thông xoang 2 bên theo chiều trước sau từ gai mũi đến thành sau xoang trán, theo chiều trái phải từ thành trong ổ mắt bên phải tới thành trong ổ mắt bên trái. Sau đó, tiếp tục dùng khoan mài gai mũi để lại một vách xương mỏng liên tiếp với thành trước xoang trán.

1. Vách liên xoang trán; 2. Xoang trán trái; 3. Mảnh thẳng xương sàng 4. Phần trước cuốn giữa. 5. Túi lệ

Hình 4: Các thành phần lấy bỏ trong PTNSMX mở xoang trán loại 3

Comments

comments

BÌNH LUẬN

Bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.