Áp xe tiểu não

I. Đại cương:

  • Abces não do tai là sự viêm hoại tử hóa mủ của tổ chức não do nguyên nhân tai.
  • Abces tiểu não là một thể lâm sàng của abces não do tai.
  • Viêm nhiễm xâm nhập vào tiểu não theo 3 đường

Đường tĩnh mạch: phổ biến, triệu chứng viêm tắc tĩnh mạch bên.

Đường mê nhĩ

Đường xương

  • Vị trí thường ở 1/3 trước bán cầu tiểu não, trước tĩnh mạch bên.
  • Áp xe thường hay có cuống và ăn thông ra màng não bằng lỗ rò ở phía trước tĩnh mạch bên.
  • Thực tế bệnh nghèo nàn về triệu chứng, khó chẩn đoán do phần lớn biến chứng tiểu não là vùng câm, khả năng bù trừ lớn.

II) Chẩn đoán :

  1. Chẩn đoán xác định :

Dựa vào lâm sàng + cận lâm sàng

a) Giai đoạn khởi phát

  • Lâm sàng

Trên bệnh nhân có các các triệu chứng của viêm tai xương chũm mạn tính hồi viêm như :

  • Sốt , thể trạng nhiễm trùng
  • Đau tai vùng chũm
  • Nghe kém tăng lên rõ rệt
  • Chảy mủ tai thối
  • Vùng chũm phù nề, ấn có phản ứng đau
  • Có thể thấy dấu hiệu sập thành sau trên ống tai

xuất hiện các triệu chứng:

  • thể trạng mệt mỏi bơ phờ
  • Sốt không cao nhưng kéo dài từng đợt không dứt
  • Nhức đầu thành từng cơn có vị trí khu trú nhất định, dùng các thuốc giảm đau thông thường không có tác dụng

Giai đoạn này kéo dài 1 tuần có khi vài tháng sau đó chuyển sang giai đoạn toàn phát

b) Giai đoạn toàn phát

Xuất hiện các triệu chứng tập hợp trong tập chứng Bergmann với 3 hội chứng lớn:

  •   HC tăng áp lực nội sọ :     Thường xuất hiện sớm, luôn luôn có :

Nhức đầu :

+ Là triệu chứng chính, thường xuyên có

+ Nhức đầu thành cơn,

+ Vị trí : ở vùng gáy chẩm

+ Tăng lên khi gõ vào vùng chẩm, khi bóp vào gáy

– Nôn:

+ Nôn vọt, nôn dễ dàng, tăng lên khi thay đổi tư thế

+ nôn bất kể khi no khi đói

+ Nôn nhiều về buổi sáng

– Tinh thần

+ Trì trệ, ngủ gà gật

+ Bệnh nhân trả lời chậm chạp

Mạch chậm: không tương ứng với nhiệt độ (có sốt) . Nếu theo dõi thấy mạch chậm từng lúc

– Mờ mắt : ít gặp

  • Hội chứng nhiễm trùng :

Sốt : thường sốt nhẹ,không rõ rệt ,cũng có khi sốt cao .

Gầy sút nhanh: là triệu chứng có quan trọng. Trong abces tiểu não gầy sút rất rõ rệt , gầy nhanh và nhiều có khi chỉ còn da bọc xương

  – Khi có viêm màng não triệu chứng nhiễm trùng rầm rộ che lấp triệu chứng Abces não

  • Hội chứng định khu :

Triệu chứng tiểu não:

Rối loạn dáng bộ: mất thăng bằng khi đứng, chệnh choạng như người say. Trường hợp nặng: nằm liệt giường, giữ nguyên tư thế.

Rối loạn vận động chủ động: quá tầm, nghiệm pháp Stewart- holmes

Mất liên động

Mất đồng vận

Rung hữu ý.

    Rối loạn vận động thụ động: Trương lực cơ giảm: dấu hiệu bàn tay chết, dấu hiệu quả lắc ( phản xạ gân bánh chè kéo dài)

Hội chứng tiền đình trung ương: không đầy đủ, không hài hòa

  Chóng mặt: thường xuyên, sớm.

 Động mắt tự phát: đập về bên bệnh (Động mắt tự phát do hỏng mê nhĩ đập về bên lành)

Khi động mắt tự phát đập về bên lành quá 6 ngày hoặc hết rồi nhưng tái diễn hoặc tiếp tục đập bất kì hướng nào sau khoan mê nhĩ phải nghĩ đến apxe tiểu não.

Đặc điểm động mắt do tiểu não: biên độ rộng, có thể thay đổi hướng, thuần tuý. Động mắt đứng rất có giá trị trong apxe tiểu não.

    Động mắt kích thích: ít giá trị

    Hội chứng tiểu não + trả lời kém hoặc không kích thích: apxe trước tĩnh mạch bên.

Hội chứng tiểu não + trả lời quá kích thích hoặc kích thích bình thường: sau tĩnh mạch bên.

    Nghiệm pháp ngón tay chỉ.

Lệch tự phát: tay bên bệnh lệch, hướng lệch không xác định.

Lệch tay do gây ra: sau khi bơm nước lạnh vào tai: tai lành bị lệch, tai bệnh đứng trơ hoặc lệch theo hướng riêng.

Triệu chứng bó tháp: Babinski, phản xạ gân tăng, liệt nhẹ các chi, ở cùng bên với apxe tiểu não.

Rối loạn hành não: với apxe to, ở giai đoạn cuối: rối loạn nhịp thở, mạch, khó nuốt, khó nói.

  • Cận lâm sàng :

–  Được tiến hành trước khi chọc dịch não tuỷ

– Thấy : + Phù nề gai thị, các mạch gai giãn, ngoằn ngoèo

+ Có thể xuất huyết đáy mắt

– Chọc dò tuỷ sống

Phải hết sức thận trọng , nếu có hội chứng tăng áp lực nội sọ không nên làm vì dễ gây tụt kẹt hạnh nhân tiểu não gây tử vong

Nếu chọc dò có thể thấy:

+ Áp lực nước não tuỷ tăng

+ Biến đổi về sinh hoá (Alb tăng , đường , muối giảm)

+ Biến đổi về tế bào   :  số lượng bạch cầu tăng cao

Đa số là Bạch cầu đa nhân trung tính thoái hoá

– CT Scan : phương pháp tốt nhất, có giá trị cho biết vị trí , kích thước, số lượng mật độ của ổ abces.

Chụp MRI: cũng có giá trị như CT

– Chụp động mạch não

Tiêm thuốc cản quang vào ĐM cột sống à chụp à thấy: khối abces tiểu não làm di lệch vị trí của động mạch thân nền

Ghi vang siêu âm : ổ abces làm cản trở sự di chuyển của sóng âm

Phim Schuller:

+ thông bào xương chũm mờ

+ có xem kẽ những vùng sáng tiêu xương

Điện não đồ :Thay đổi của sóng cơ bản α, β, có thể thấy sóng bất thường

– Xét nghiệm máu:  Bạch cầu tăng cao, đặc biệt là đa nhân trung tính . Máu lắng tăng.

c) giai đoạn cuối:

Bệnh nhân suy sụp dần, hôn mê ngừng thở rồi tử vong

  Chẩn đoán xác định dựa  vào các triệu chứng lâm sàng + cận lâm sàng trên

Dấu hiệu hồi viêm + nhức đầu vùng chẩm gáy + Hội chứng tăng áp lực nội sọ + Hội chứng nhiễm trùng + Hội chứng định khu  +  CT Scaner, chụp đông mạch cột sống, chọc DNT……

   2) Chẩn đoán phân biệt :

2.1 Viêm màng não :

Trong Abces não cũng có triệu chứng của viêm màng não nổi bật lên khó phân biệt. Chẩn đoán dựa vào qui luật Borries

+ thể trạng xấu đi

+ Dịch não tuỷ tốt lên nghĩ đến Abces não

2.2 U não

Khác : – Không có tiền sử chảy mủ tai

– Không có hội chứng nhiễm trùng

Tiến triển chậm từ từ

CT Scan : giúp chẩn đoán phân biệt .

2.3. Viêm não :

  • Bệnh nhân sốt cao 39-40ºC , có thể co giật
  • Trạng thái mê sảng , kích thích hay hôn mê
  • Nhức đầu lan toả, không khu trú , không có vị trí rõ như ở Abces não
  • Thường xảy ra vào vụ dịch

Chẩn đoán phân biệt nhờ :

+ Chụp động mạch não cản quang + CT Scan + Cộng hưởng từ (MRI)

2.4 Abces đại não: nhức đầu vùng thái dương đỉnh, trán + Hội chứng định khu chẩn đoán phân biệt nhờ CT

III) Tiến triển và biến chứng :

1, Tiến triển :

  • Thường tử vong do
  • Thể trạng nhiễm trùng , suy sụp ngày càng nặng
  • Do viêm não lan toả và Do các biến chứng

2, Biến chứng

  • Tụt kẹt hạnh nhân tiểu não: khối abces tiểu não lớn sẽ đẩy hạnh nhân tiểu não tụt kẹt vào hố chẩm.

Tăng trương lực cơ đột ngột, đột nhiên ngừng thở hôn mê. Tim vẫn đập

Nếu không giảm áp kịp thời sẽ tử vong

Comments

comments

BÌNH LUẬN

Bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.